Τρίτη, 25 Σεπτεμβρίου 2012

Πανευρωπαϊκή μέρα χωρίς αυτοκίνητο - η ελληνική εκδοχή


  Το περασμένο Σάββατο (22/9/2012), πραγματοποιήθηκε και στη Θεσσαλονίκη η «πανευρωπαϊκή μέρα χωρίς αυτοκίνητο». Αρκετό καιρό πριν διάβαζα τις εξαγγελίες και είχα χαρεί με τα γραφόμενα (ολοήμερο κλείσιμο του κέντρου γιά όλα τα μηχανοκίνητα πλην των λεωφορείων).
Απόλαυση.
Ετσι το Σάββατο ξεκίνησα ευδιάθετος με σκοπό να περάσω την περισσότερη μέρα στο δρόμο είτε ως πεζός είτε ως ποδηλάτης ελπίζοντας να δω να πραγματοποιείται γιά μερικές ώρες το θαύμα που ονειρεύομαι να γίνει κάποτε αυτονόητο και μέρος της καθημερινής ζωής.
Να δω δηλαδή την πόλη χωρίς αυτοκίνητα ή άλλα βίαια μηχανοκίνητα. Να δω το κέντρο κλειστό όπως είχε εξαγγελθεί, να απολαύσω την ησυχία, να περπατήσω και να ακούω τα βήματα μου, να κινηθώ με ποδήλατο και να ακούω τον ήχο της αλυσίδας του.

Παράλληλα θεώρησα σωστό να έχω και τη φωτογραφική μηχανή μαζί μου γιατί θα υπήρχαν πολλά ενδιαφέροντα θέματα αλλά και πολλοί κομψοί ποδηλάτες στους δρόμους.

Ομως προς απογοήτευση μου το θαύμα δεν έγινε.
Εμαθα πως κάποιοι δούλεψαν σκληρά γιά να πραγματοποιηθεί αλλά δυστυχώς συνάντησαν δυσκολίες και αρνητικές συμπεριφορές (π.χ. η τροχαία ήταν απρόθυμη και μη συνεργάσιμη)


«Μέρα χωρίς αυτοκίνητο = νύχτα χωρίς γκόμενα» (Babis Batmanidis)
ο νταλκάς όλων των ανεπαρκών ελλήνων

Ηταν μία «πανευρωπαϊκή μέρα χωρίς αυτοκίνητο» μεταφρασμένη ελληνικά. Από τις 11 το πρωί που ήμουν στο κέντρο, έβλεπα να μπαίνουν κανονικά στους δρόμους λεωφορεία, ταξί, φορτηγά και μηχανάκια αδιακρίτως. Και αρκετά αυτοκίνητα.
Είχε μία διαφορά στην κίνηση σε σχέση με της καθημερινές αλλά μόνο αυτό. Καμμία σχέση με αυτό που εξαγγέλθηκε, καμμία σχέση με αυτό που θα έπρεπε να είναι, καμμία σχέση με αυτό που ήλπιζα να δω (αλλά δεν το περίμενα).

ελληνική μέρα χωρίς αυτοκίνητο: κάθε είδους μηχανοκίνητο τροχοφόρο είναι μέσα και ο ποδηλάτης που θα έπρεπε να έχει την τιμητική του δε βρίσκει χώρο να περάσει


Ρώτησα κάποια στιγμή τους τροχαίους που "εμπόδιζαν" την είσοδο οχημάτων: «μα αφήνετε και τα ταξί;» Μου απάντησαν με συγκρατημένη επιθετικότητα: «Δημόσιας χρήσης δεν είναι;»
Θεώρησα περιττό το να κάνω κι άλλες ερωτήσεις. Ο τρόπος τους έδειχνε την απροθυμία τους.
Μπορεί τα ταξί να είναι δημόσιας χρήσης αλλά εξακολουθούν να είναι αυτοκίνητα. Και μεταφέρουν ένα άτομο όχι πολλά. Και χαλάνε την εικόνα και το νόημα της μέρας.
Θα μπορούσα ίσως να δεχτώ μία εξαίρεση μόνο γιά τα λεωφορεία γιατί μεταφέρουν πολύ κόσμο και είναι το μόνο μέσο μαζικής μεταφοράς που υπάρχει στη Θεσσαλονίκη αλλά και πάλι καλύτερα να έλειπαν κι αυτά.

Κατά τις 12 βρέθηκα στην Ερμού. Διαπίστωσα οτι ήταν ανοιχτή όπως κάθε μέρα και είχε και μποτιλιάρισμα.
Δεν ανέβηκα πιό ψηλά. Κατάλαβα οτι η «πανευρωπαϊκή μέρα χωρίς αυτοκίνητο» ήταν απλώς «μέρα
περιορισμένης κυκλοφορίας ι.χ. σε δύο κεντρικούς δρόμους».

Παράλληλα γίνονταν και κάποιες εκδηλώσεις αλλά οι περισσότερες ήταν διακοσμητικού χαρακτήρα και εκτός θέματος.
Μία από αυτές όμως ήταν σχετική και ήταν η «αναζήτηση του χαμένου ποδηλατόδρομου» από περίπου 60 ποδηλάτες και η οποία πραγματοποιήθηκε επάνω στα πεζοδρόμια (χαρά οι πεζοί) οπου είναι χαραγμένο το μεγαλύτερο μέρος του εκτρωματικού ποδηλατόδρομου.
Και ο οποίος έκανε πολύ καλά και χάθηκε. Και μακάρι να μην ξαναφανεί ποτέ αν είναι να βρίσκεται επάνω σε πεζοδρόμιο και να «τρώει» τον χώρο των πεζών αντί να πάρει χώρο από το ι.χ. που έχει καλύψει τα πάντα.

Καλύτερα όλη η προσπάθεια γιά την ημέρα αυτή να είχε επικεντρωθεί στο να κλείσουν στις 10 ακριβώς όλοι οι δρόμοι γιά όλους ανεξαιρέτως. Φαντάζομαι οτι τα πράγματα θα έβρισκαν το δρόμο από μόνα τους.

Κάποια στιγμή αργά το μεσημέρι το θαύμα έγινε! Σταμάτησε η κυκλοφορία όλων των μηχανοκίνητων και ο κόσμος κατέβηκε και περπατούσε στο δρόμο.
Ηταν μία θαυμάσια εικόνα και αισθανόσουν αμέσως τη διαφορά στην ποιότητα της καθημερινής ζωής που θα υπήρχε αν αυτό ίσχυε κάθε μέρα.
Το θαύμα έγινε γιά λίγο αλλά όχι για να αποκτήσει επιτέλους η μέρα αυτή το νόημα της και στην πράξη αλλά επειδή θα γινόταν ποδηλατικός αγώνας και αναγκαστικά οι δρόμοι έπρεπε να είναι άδειοι.

Η «μέρα χωρίς αυτοκίνητο» έληξε άδοξα και μία ώρα νωρίτερα από το προγραμματισμένο όταν μία οριζόντια φάλαγγα από τροχαίους με μοτοσυκλέτες και φάρους αναμμένους οδήγησαν μέσα στην λ. Νίκης που εκείνη τη στιγμή ήταν γεμάτη αμέριμνο κόσμο που απολάμβανε την ησυχία και το ηλιοβασίλεμα, μία ορδή χιλιάδων αυτοκινήτων εκτοπίζοντας τους ανθρώπους και επαναφέροντας την έννομη τάξη της βίας του αυτοκινήτου και της αβάσταχτης καθημερινότητας.
Δεν ξέρω αν ήταν μόνο δική μου αίσθηση αλλά αυτή ήταν η χειρότερη στιγμή.
Το τέλος του παραμυθιού.



πράγματα που μου άρεσαν

Από τα πράγματα που μου άρεσαν και που θεωρώ πως ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση ήταν τα ποδήλατα του γραφείου περιβάλλοντος του Α.Π.Θ. τα οποία μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο καθένας γιά να μετακινηθεί ή να εξοικειωθεί με το μέσον.

Μου άρεσε και ο όγκος της ποδηλατοδρομίας (όχι ο αγώνας) που έγινε με τη συμμετοχή μεγάλου μέρους των ποδηλατών της πόλης (ευτυχώς είναι πλέον χιλιάδες και ευτυχώς αυξάνονται σταθερά).

Και μου άρεσε το γεγονός οτι με τον περιορισμό του ι.χ. το χαμόγελο, επέστρεψε στους ποδηλάτες! Είχα πολλούς μήνες να δω και να φωτογραφίσω χαμογελαστούς ποδηλάτες στο δρόμο...

Θα κλεισω παραθέτοντας το σχόλιο κάποιου ανώνυμου γιά τη «μέρα χωρίς αυτοκίνητο»:

«Είναι πράγματι χρήσιμες αυτές οι "ημέρες χωρίς αυτοκίνητο" ακριβώς γιατί δίνουν μια διαφορετική εικόνα του πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η πόλη. Όμως έαν κάθε χρόνο η "ημέρα" παίρνει την ίδια περίπου μορφή, εάν κάθε χρόνο επιστρέφει η πόλη στη συνήθη δυσλειτουργία της την ίδια μέρα, η προσπάθεια ακυρώνεται, και καταλήγει στον κυνισμό του αστυνόμου.
Όλα αυτά αποκτούν νόημα εφόσον το πρόγραμμα της ημέρας είνα ενταγμένο στο γενικότερο πρόγραμμα του Δήμου για τις δημόσιες συγκονωνίες, τη βελτίωση της ζωής των πεζών, τον περιορισμό των ρύπων.
Αυτά δυστυχώς - και χωρίς να θέλω να μειώσω ούτε κατ' ελάχιστο τις προσπάθειες των οργανωτών - δεν αντιμετωπίζονται με γιόγκα στην Αγίας Σοφίας. Και για να κάνουμε κάτι καλύτερο του χρόνου, θα πρέπει να ξεκινήσουμε από τώρα.»

























Παρασκευή, 21 Σεπτεμβρίου 2012

Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2012

Πολύ ωραίο στυλ! #50







(κλικ γιά μεγέθυνση)

Τρίτη, 4 Σεπτεμβρίου 2012

Αν ο Καντ ήταν ποδηλάτης - If Kant were a New York cyclist


Στις 4 Αυγούστου 2012 δημοσιεύθηκε στους N.Y. Times αυτό το κείμενο του Randy Cohen.
Μου άρεσε πολύ γιατί αφ' ενός με βρήκε να συμφωνώ απόλυτα μαζί του και αφ' ετέρου γιατί αν και καταπιάνεται με θέματα αστικής ποδηλασίας τα εξετάζει από πρωτότυπη σκοπιά και είναι αυτό
ακριβώς που δίνει αφορμή γιά σκέψεις πέραν του ποδηλάτου, πάνω σε φιλοσοφικά ζητήματα όπως το τι είναι νόμιμο, τι είναι ηθικό και ποιά τα όρια του ενός και του άλλου.
Κατάφερα τελικά και το μετάφρασα (λαμβάνοντας υπ' όψιν και τις επισημάνσεις ενός πρόθυμου φίλου) και σας το παρουσιάζω.

Προσοχή, δεν θα ήθελα το περιεχόμενο του κειμένου να παρερμηνευθεί και να ενισχύσει την ποδηλατική ασυδοσία και ανευθυνότητα ( 'ντάξει μωρέ, περνάμε με κόκκινο, το λέει κι ο... φιλόσοφας).
Το αντίθετο δείχνει ο συγγραφέας με τη στάση του:  ότι πρέπει να φτάσει κάποιος σε υψηλό επίπεδο υπευθυνότητας και συνειδητότητας γιά να κρίνει και να προτείνει κάτι διαφορετικό ωστε να συνυπάρχουν όλοι με ασφάλεια.


"Αν ο Καντ ήταν ποδηλάτης (στη Νέα Υόρκη)

Ο ποδηλάτης που παρανομεί και που οι άνθρωποι τον αποδοκιμάζουν - ω ναι, αυτός είμαι εγώ. Περνάω τακτικά τα κόκκινα φανάρια όπως κάνετε κι εσείς.
Περιφρονώ το νόμο όταν είμαι πάνω στο ποδήλατο μου, το κάνετε κι εσείς αυτό όταν είστε πεζοί και τυχαίνει να είστε σαν τους περισσότερους Νεοϋορκέζους.
Η συμπεριφορά μου εκνευρίζει τους πεζούς, τους οδηγούς, ακόμη και κάποιους συνποδηλάτες.
Αλλά αν και αυτή μου η συμπεριφορά είναι πράγματι παράνομη, πιστεύω ωστόσο οτι είναι απολύτως ηθική.
Δεν είμαι τόσο σίγουρος γιά τη δική σας όταν χαρωπά βολτάρετε ως πεζοί και περνάτε μία διασταύρωση με κόκκινο, γράφοντας μηνύματα στο κινητό ενώ ακούτε και μουσική με ακουστικά (ίσως κι απολαμβάνοντας ένα μαρτίνι).


Κινούμαι αργά και με προσοχή ("rolling stop" στο κείμενο) όταν περνάω ένα κόκκινο φανάρι και μόνο αν δεν υπάρχει πεζός στη διάβαση και ταυτόχρονα δεν υπάρχει και αυτοκίνητο στη διασταύρωση. Οταν δηλαδή δεν θα θέσω τον εαυτό μου ή οποιονδήποτε άλλον σε κίνδυνο. Γιά να το πω διαφορετικά, βλέπω τα φανάρια και τα σήματα "στοπ" παραγωγικά, σαν πληροφοριακά σινιάλα.
Ενα θεμελιώδες ζήτημα και μέτρο της ηθικής είναι το αποτέλεσμα των πράξεων μας στους άλλους. Οι συγκεκριμένες πράξεις μου δεν βλάπτουν κανέναν.
Η αλήθεια, βέβαια, είναι πως αυτή η ηθική τεκμηρίωση μάλλον δεν θα επηρεάσει  κανέναν αστυνομικό ώστε να μη μου κόψει κλήση αλλά θα περνούσε σίγουρα τη δοκιμασία της κατηγορικής προσταγής του Καντ.
Νομίζω πως όλοι οι ποδηλάτες μπορούν - και θα έπρεπε - να κινούνται σαν εμένα.

Δεν είμαι αναρχικός. Τηρώ τους περισσότερους κανόνες του κ.ο.κ. Δεν κινούμαι στο πεζοδρόμιο (εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις και παντα παραχωρώντας προτεραιότητα στους πεζούς).
Δεν πάω σαν το σολωμό ανάποδα στο ρεύμα. Ακόμη και το αργό και προσεκτικό μου πέρασμα του κόκκινου ("rolling stop") είναι νόμιμο σε κάποιες πολιτείες (π.χ. στο Idaho).

Αν η παραβατικότητα μου είναι ηθική και ασφαλής (και νόμιμη στο Idaho) γιατί κάποιος να ενοχληθεί από αυτήν;
Ισως να συμβάινει αυτό επειδή οι άνθρωποι δεν είμαστε καλοί στο να αξιολογούμε σωστά τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε.
Αν ήμασταν, θα συνειδητοποιούσαμε οτι το ποδήλατο είναι ελάχιστα επικίνδυνο κι ότι στην πραγματικότητα απειλούμαστε από τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά (και τις μοτοσυκλέτες, και τους οδηγούς του οασθ - Σ.τ.Μ.)
Τους τελευταίους τρεις μήνες του 2011 κανείς ποδηλάτης στη Νέα Υόρκη δεν σκότωσε πεζό ενώ τραυμάτισε 26. Ακριβώς στο ίδιο χρονικό διάστημα οι οδηγοί μηχανοκίνητων οχημάτων σκότωσαν 43 και τραυμάτισαν 3.607  (θα μπορούσε εδώ ίσως κάποιος να αντιτείνει οτι η κυκλοφορία μηχανοκίνητων οχημάτων είναι μεγαλύτερη και γι αυτό και οι αριθμοί είναι μεγαλύτεροι αλλά παρ' όλ' αυτά είναι σχεδόν αδύνατον να σκοτωθεί κάποιος αν συγκρουστεί με ποδήλατο. Ενώ με αυτοκίνητο; Η με φορτηγό; - Σ.τ.Μ.)

Τα μηχανοκίνητα οχήματα (εσωτερικής καύσης) βλάπτουν ύπουλα ακόμη κι αν κινούνται αργά. Οι εκπομπές τους δημιουργούν προβλήματα αναπνοής (εξάτμιση οασθ στα μούτρα - Σ.τ.Μ.), αλλοιώνουν τις προσόψεις των κτιρίων και συντελούν σε μεγάλο βαθμό στην υπερθέρμανση της γης (ακόμη όμως και ηλεκτροκίνητα αν είναι, καταλαμβάνουν ζωτικό δημόσιο χώρο γιά να παρκάρουν - Σ.τ.Μ.)

Ballindamm, 1957 by Herbert Dombrowski

Γιά να ρέει άφθονο το πετρέλαιο παίρνουμε ύποπτες αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής.
Το αυτοκίνητο στην πόλη ενθαρύνει το "αραλίκι", τη νωθρότητα, την παραίτηση, την παχυσαρκία. Και εκτός αυτών είναι κι ο θόρυβος...
Το μεγαλύτερο μέρος της αποκρουστικής αυτής παρακμής είναι νόμιμο. Ελάχιστο από αυτό είναι ηθικό.
Αλλά επειδή έχουμε επιτρέψει γιά τόσο πολύ καιρό στο αυτοκίνητο να κυριαρχεί στη ζωή στην πόλη, θεωρούμε  τη χρήση του και τα επιζήμια αποτελέσματα της ως δεδομένα.
Η άνθηση του ποδηλάτου είναι πρόσφατο φαινόμενο. Ας προετοιμαστούμε να λάβουμε υπ' όψιν τις ιδιομορφίες του.

Η περισσότερη γκρίνια γιά τους "παραβάτες" ποδηλάτες σαν εμένα υποψιάζομαι οτι προέρχεται από μία λάθος εκτίμηση των αναλογιών.
Από το γεγονός δηλαδή οτι λαμβάνονται υπ' όψιν τα ποδήλατα ως ισοδύναμα με τα αυτοκίνητα ή τις μοτοσυκλέτες. Κάτω από αυτό το πρίσμα η κυκλοφορία των ποδηλάτων θα πρέπει να ρυθμίζεται με τους όρους της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων και οι ποδηλάτες να τιμωρούνται οταν περιφρονούν τους κανόνες.
Αλλά  τα ποδήλατα δεν είναι αυτοκίνητα  (ούτε μοτοσυκλέτες).
Τα αυτοκίνητα κινούνται τρεις και τέσσερις φορές πιό γρήγορα από το ποδήλατο ενώ είναι διακόσιες φορές βαρύτερα. Οδήγησε επικίνδυνα και θα βλάψεις τους άλλους. Κάνε ποδήλατο ριψοκίνδυνα και θα βλάψεις κυρίως εσένα.

Ούτε βέβαια οι ποδηλάτες είναι ισοδύναμοι με τους πεζούς (αν και με αυτούς "συγγενεύουν" περισσότερο). Οι ποδηλάτες αποτελούν ένα "τρίτο είδος", μία διαφορετική κατηγορία στην αστική μετακίνηση η οποία απαιτεί διαφορετικές πρακτικές και διαφορετικούς κανόνες.


Αυτό έχει γίνει κατανοητό εδώ και δεκαετίες σε πόλεις όπως το Αμστερνταμ και η Κοπεγχάγη (και το Βερολίνο και η Βουδαπέστη - Σ.τ.Μ.) οπου οι περισσότεροι ή όλοι ανεξαρτήτως ηλικίας ή κοινωνικής θέσης  κυκλοφορούν με ποδήλατο.
Σε αυτές τις πόλεις το ποδήλατο λαμβάνεται υπ' όψιν σαν ποδήλατο.
Εκτεταμένα δίκτυα προστατευμένων ποδηλατολωρίδων παρέχουν την υποδομή γιά ασφαλή μετακίνηση με ποδήλατο (το πλέον σημαντικό όμως είναι οτι οι οδηγοί δεν μπαίνουν ούτε στο ελάχιστο στο δρόμο των ποδηλατών Σ.τ.Μ.). Μερικά φανάρια είναι συγχρονισμένα στην ταχύτητα των ποδηλάτων κι όχι των αυτοκινήτων.
Οι νόμοι προβλέπουν οτι σε μίσ σύγκρουση ποδηλάτου - αυτοκινήτου, το βαρύτερο και πιό θανατηφόρο όχημα είναι αυτό που ευθύνεται. Ισως με το πρόγραμμα κοινόχρηστων ποδηλάτων στη Νέα Υόρκη αλλάξουν κι εδώ τα πράγματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι νόμοι λειτουργούν καλύτερα όταν αυθόρμητα λαμβάνονται υπ' όψιν από τους ανθρώπους επειδή τους βρίσκουν λογικούς.
Δεν υπάρχουν και δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν αρκετοί αστυνομικοί ωστε να αναγκάζουν τον καθένα να υπακούει στο νόμο όλη την ώρα. Αν η νομοθεσία γιά τους ποδηλάτες ήταν σοφή και ανταποκρινόταν στις πραγματικές ανάγκες των ποδηλατών και αν δεν ήταν μία αδέξια και πρόχειρη αντιγραφή των νόμων γιά τα μηχανοκίνητα οχήματα νομίζω πως όλοι, ακόμη κι εγώ, θα συμμορφωνόταν.

Επιλέγω τον τρόπο που ποδηλατώ έχοντας κατά νου τόσο τη δική μου ασφάλεια όσο και των διπλανών μου αλλά ταυτόχρονα και αναζητώντας τη χαρά που προσφέρει το ποδήλατο.
Η κίνηση που δεν διακόπτεται, το να γλιστράς σιωπηλά και σβέλτα είναι αληθινή απόλαυση.
Και γι αυτό ποδηλατώ.
Και για τους ίδιους λόγους ποδηλατεί και ο Stephen G. Breyer γιά τη δουλειά του στο Ανώτατο Δικαστήριο: "Τα πλεονεκτήματα; Ασκηση, κανένα πρόβλημα με το παρκάρισμα, κανένα έξοδο γιά βενζίνη, έχει πλάκα.
Ενα αυτοκίνητο κοστίζει ακριβά. Πρέπει να βρεις και θέση να το παρκάρεις κι αυτό δεν έχει καθόλου πλάκα. Γιατί να μην επιλέξεις το ποδήλατο; Το συνιστώ."

Δεν ξέρω όμως αν κι αυτός περνάει τα κόκκινα φανάρια. Το ελπίζω."